Από Χάρη Χατζηγεωργίου παιδίατρο

Μια παλιά ασθένεια και συνάμα μια σύγχρονη  νόσος.

Τι είναι ο κοκκύτης και πόσο σοβαρός είναι?

Ο κοκκύτης είναι μια άκρως μεταδοτική νόσος του αναπνευστικού   η  οποία οδηγεί σε σοβαρό βήχα που μπορεί να διαρκέσει  οκτώ βδομάδες. Οφείλετε στο βακτηρίδιο  Αιμόφιλο του κοκκύτη και μεταδίδεται μέσω της αναπνευστικής οδού με τα σταγονίδια της αναπνοής ,το σάλιο  από την μύτη και το στόμα  και  μετά κυκλοφορεί σε ολόκληρο τον οργανισμό. Η επώαση της νόσου είναι μεταξύ 7-14 ημέρες από την επαφή με τον μικροοργανισμό. Ο άρρωστος μεταδίδει το μικρόβιο από την έναρξη του παροξυσμικόυ βήχα έως και  ένα μήνα μετά. Η μεταδοτικότητα του κοκκύτη είναι μεγάλη ,παιδιά και ενήλικες που μένουν στο ίδιο σπίτι, τάξη ,νηπιαγωγείο έχουν πιθανότητα 80-100% να μολυνθούν από το μικρόβιο. Θα νοσήσουν μόνο εάν είναι επίνοσα  δηλαδή δεν έχουν εμβολιαστεί, δεν έχουν  αντισώματα, ή έχουν μειωμένη ανοσιακή απάντηση. Η διάρκεια της νόσου είναι  συνολικά  δύο  μήνες με το παιδί να ταλαιπωρείται για τρείς  βδομάδες έως ένα μήνα στο παροξυσμικό στάδιο της νόσου.

Αρχίζει σαν απλό κρυολόγημα  με χαμηλό πυρετό καταρροή ανησυχία ,βήχα που προοδευτικά αυξάνεται σε 1-2 βδομάδες   και γίνεται παροξυσμικός . Ο βήχας είναι σπαστικός –κουραστικός και στην προσπάθεια του το παιδί να αποβάλει  κάποια βλέννα  μπορεί να καταλήξει σε εμετό  Αυτό το στάδιο διαρκεί 2-4 βδομάδες και σταδιακά το παιδί αρχίζει να αναρρώνει.

Σε βαριές περιπτώσεις, η νόσος μπορεί να προκαλέσει απώλεια βάρους, να εμπλακεί με πνευμονία, ενώ ο βήχας μπορεί να γίνει τόσο σοβαρός ώστε τα παιδιά να αισθάνονται ναυτία, μέχρι λιποθυμία και ενίοτε κατάγματα πλευρών. Ιδιαίτερα ευαίσθητα είναι τα νεογνά ,βρέφη και τα νήπια  που δεν έχουν εμβολιαστεί η δεν εμβολιάστηκαν  πλήρως   καθώς και οι παππούδες – γιαγιάδες  που λόγω ηλικίας και μειωμένης ανοσίας χάνουν την προστασία έναντι του κοκκύτη και η νόσος διαδράμει σοβαρότερα.

Οι κυριότερες επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει ο κοκκύτης είναι οι ,Πνευμονία είτε από το μικρόβιο του κοκκύτη είτε σε επιλοίμωξη από άλλο μικροοργανισμό. Ενίοτε μπορεί να εμφανιστούν σπασμοί, αιμορραγίες από μύτη ή και ενδοεγκεφαλικά  και κάποια παιδιά δαγκώνουν την γλώσσα τους κατά τον παροξυσμικό βήχα.

Ο κοκκύτης γενικά θεωρείται πως  είναι νόσος της παιδικής ηλικίας ,όμως οι ενήλικες και οι έφηβοι μπορεί να παρουσιάσουν  κοκκύτη και επειδή στους ενήλικες και έφηβους τα συμπτώματα είναι συχνά ήπια, πολλά άτομα μπορεί να μην γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί Σε ορισμένες περιπτώσεις ,ο κοκκύτης μπορεί να είναι πιο σοβαρός, γεγονός που οδηγεί σε απουσία από την εργασία ,το σχολείο ή και σε νοσηλεία.

Τα παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, οι έφηβοι και οι ενήλικες μπορεί να μεταδώσουν τον κοκκύτη στα βρέφη- Οι νέοι γονείς μπορεί να αποτελούν την πηγή της λοίμωξης για τις μισές περίπου περιπτώσεις κοκκύτη στα βρέφη. Στα νηπιαγωγεία και στα σχολεία η εμφάνιση του κοκκύτη είναι πολύ πιθανή λόγω της στενής επαφής ανάμεσα στα παιδιά.

Η φαρμακευτική αγωγή με μακρολίδες μειώνει κυρίως την μεταδοτικότητα της νόσου σε τρίτα άτομα και η θεραπεία με κορτιζονούχα σκευάσματα και εισπνεόμενα φάρμακα ( νεφελοποιητές)  απαλύνει τα συμπτώματα στην οξεία φάση της νόσου.

Ο εμβολιασμός κατά του κοκκύτη γίνεται κατά το πρώτο έτος της ζωής του βρέφους, αρχίζοντας από την ηλικία των 2 μηνών. Ωστόσο η προστασία που παρέχει ο εμβολιασμός δεν είναι ισόβια και εξασθενεί μετά από 4 έως 12  έτη. Επομένως , τα άτομα που έχουν εμβολιαστεί για κοκκύτη ή πέρασαν κοκκύτη στην παιδική ηλικία, μπορεί και πάλι να νοσήσουν ,στην εφηβική ή ενήλικο ζωή Παρά τον υψηλό αριθμό των εμβολιασμένων βρεφών στην Ευρώπη ,72000 περιπτώσεις κοκκύτη  αναφέρθηκαν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες από το 1998 έως το 2002, σε 16 ευρωπαϊκές  χώρες.

Ο αναμνηστικός εμβολιασμός κατά του κοκκύτη σε έφηβους, ενήλικες,  γονείς, παππούδες είναι απαραίτητος για την πρόληψη εμφάνιση της νόσου και της μετάδοσης του βακτηριδίου σε μη εμβολιασμένα η μερικώς εμβολιασμένα βρέφη. Έτσι μόνο θα σπάσει ο κύκλος  μετάδοσης της νόσου από τους ενήλικες στα βρέφη θα αυξηθεί η ανοσία και θα μειωθεί η μικροβιοφορία στον γενικό  πληθυσμό και θα μειωθεί η κυκλοφορία του μικροβίου σε επίπεδο κοινότητας .

Η παιδιατρική εταιρεία Κύπρου συνιστά να  γίνεται το εμβόλιο Tdap (,Τετάνου, Διφθερίτιδας Ακυτταρικό Κοκκύτη) στα παιδιά ηλικίας 11-12 χρονών  στην έκτη τάξη του δημοτικού .

Οι έφηβοι 10-18 χρονών που εμβολιάστηκαν με το διπλά εμβόλιο ( dT )( Διφθερίτιδας ,τετάνου ) θα πρέπει να κάνουν  μια αναμνηστική δόση  Tdap . Το ίδιο συνιστάται και για τους ενήλικες  έως 65 χρονών που δεν έκαναν ακυτταρικό εμβόλιο.

Οι ιατροί το παραϊατρικό προσωπικό , νηπιαγωγοί, δάσκαλοι και όσοι ασχολούνται με βρέφη ,νήπια θα πρέπει να εμβολιαστούν με το Tdap  εμβόλιο.

Το εμβόλιο Τdap δίνεται μόνο μία φορά εκτός από την περίπτωση των εγκύων που πρέπει να χορηγείται σε κάθε εγκυμοσύνη ανεξάρτητα από την χρονική απόσταση κάθε εγκυμοσύνης. Και τούτο γίνεται όχι εξ αιτίας αντιδράσεων από το εμβόλιο αλλά λόγω της βραχύβιας προστασίας