Από Νίκο Περσιάνη

Τι είναι ο τραυλισμός (κεκεδισμός-βατταρισμός):

Τραυλισμό ονομάζουμε την δυσκολία στη φυσιολογική ροή της ομιλίας. Είναι μια σύνθετη πολυπαραγοντική διαταραχή επικοινωνίας με κύριο χαρακτηριστικό την διακοπή της ροής της ομιλίας λόγω επανάληψης ή επιμήκυνσης ήχων και συλλαβών στην αρχή στο μέσο ή στο τέλος μιας λέξης ή φράσης. Ο τραυλισμός μπορεί να συνοδεύεται με αντανακλαστικές συσπάσεις του προσώπου ή του σώματος, όπως διάφοροι μορφασμοί, (πίεση των χειλιών, κλείσιμο των ματιών), ρυθμικές κινήσεις των άκρων και απώλεια της βλεμματικής επαφής, , Η συχνότητα του στην προσχολική ηλικία είναι 5% αλλά στη σχολική και ενήλικο ζωή περιορίζεται στο 1%. Είναι 4 φορές συχνότερος στα αγόρια και 3 φορές σε παιδιά με οικογενειακό ιστορικό.

Η δυσκολία στη ροή της ομιλίας είναι ένα φυσιολογικό και παροδικό φαινόμενο μέσα στην εξέλιξη της ομιλίας, αρχίζει γύρω στα δύο χρόνια και ελαττώνεται σταδιακά μέχρι τα πέντε. Μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά ή απότομα εάν συμβεί κάποιο απρόοπτο στο παιδί ή στην οικογένεια. Ορισμένα παιδιά δεν το ξεπερνούν και εμφανίζουν τραυλισμό σε μεγαλύτερες ηλικίες ή στην ενήλικο ζωή.

Ο τραυλισμός δεν είναι απλά μια διαταραχή λόγου, είναι μια διαταραχή επικοινωνίας. Μπορεί το άτομο που τραυλίζει να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση και  αυτοπεποίθηση, να νοιώθει θυμό, ντροπή και  απογοήτευση που να επηρεάζουν τις σχέσεις του με άλλα παιδιά και να παρεμποδίσει την εκπαίδευσή του. Έτσι το παιδί  αποφεύγει να μιλάει και επίσης  αποφεύγει την κοινωνική επαφή, φοβούμενο μήπως πέσει θύμα κοροϊδίας ή σχολικού εκφοβισμού.

Ο Δημοσθένης, ο Αριστοτέλης, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Κλαύδιος,  ο θεμελιωτής της θεωρίας της εξέλιξης Charles Darwin, ο συνθέτης Webber,  η Marilyn Monroe, η Nicole Kidman, ο Elvis Presley, ο Winston Churchill και ο βασιλιάς του Ηνωμένου Βασιλείου Γεώργιος ΣΤ΄ είναι μόνο μερικά από τα διάσημα πρόσωπα που σε μια περίοδο της ζωής τους είχαν τραυλισμό.

Κατηγορίες τραυλισμού (δυσρυθμίες)

Οι δυσρυθμίες μπορούν να χωριστούν στις εξής δύο μεγάλες ομάδες:

  1. Τις ενδολεκτικές δυσρυθμίες (within-word disfluencies), και
  2. Δυσρυθμίες μεταξύ των λέξεων (between-word disfluencies)

Στην πρώτη ομάδα συναντούμε: επανάληψη ενός γράμματος (π.χ. «Τ-τ-τ-τι θέλεις;» « σ-σ-σ-σχολείο»), επανάληψη συλλαβής (π.χ. «Τι θε-θε-θέλεις;»), επανάληψη μονοσύλλαβης λέξης (π.χ. «Που-που πάεις;»), επιμήκυνση φωνήματος (π.χ. «Τιιι κάνεις;») και μπλοκάρισμα.

 Αντίθετα, η επανάληψη φράσης (π.χ. «Θέλω να, θέλω να πάω σινεμά), η αναθεώρηση- επαναδιατύπωση (π.χ. «Θέλω να πάω στο πάρκο όχι στο θέατρο») και η παρεμβολή ήχου/φωνήματος (π.χ. «Θέλω να πάω εεε σινεμά) θεωρούνται δυσρυθμίες μεταξύ των λέξεων.

Που οφείλεται ο τραυλισμός

1. Γενετικοί παράγοντες:

Ο τραυλισμός είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί σε αγόρια των οποίων ο πατέρας (και όχι τόσο η μητέρα) ή οι αδελφοί  (και όχι τόσο οι αδερφές ), παρουσιάζουν τραυλισμό. Κορίτσια  που έχουν  πατέρα με τραυλισμό έχουν  9% πιθανότητες να έχουν και αυτές τραυλισμό σε σχέση με τα αγόρια που έχουν πιθανότητες 22%. Κορίτσια που έχουν μητέρα με τραυλισμό έχουν πιθανότητες 17% να εμφανίσουν και αυτές τραυλισμό σε σχέση με 36% που έχουν τα αγόρια. Επίσης είναι πιο συχνός σε δίδυμα αδέλφια.

2. Αναπτυξιακοί παράγοντες:

Ο τραυλισμός μπορεί να εμφανιστεί για πρώτη φορά σε παιδιά μέσα στο πλαίσιο της ανάπτυξης της ομιλίας, όταν η άρθρωση και  ικανότητα ομιλίας δεν συμβαδίζουν με την ωρίμανση των κινητικών, γλωσσικών ή ακόμα και των κοινωνικών ικανοτήτων . Η πλειονότητα της δυσρυθμικής αυτής ομιλίας εξαφανίζεται  μέσα σε ένα χρόνο ενώ τα  υπόλοιπα περιστατικά, μπορεί να διαρκέσουν μέχρι και 3 χρόνια.  Η πρώιμη διάγνωση και παρέμβαση σε αυτήν την ηλικία έχει πού καλά αποτελέσματα.

3. Νευρολογικοί παράγοντες:

Υπάρχουν αποδείξεις ότι η ο τραυλισμός έχει νευρολογική βάση. Μελέτες αναφέρουν ότι η φυσιολογική δυσρυθμία  (τραυλισμός ) που υπάρχει στην ηλικία των 2,5-3 ετών οφείλεται στη  αυξημένη πρόσληψη ντοπαμίνης από τα βασικά γάγγλια που ευρίσκονται στον κινητικό φλοιό του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνα για την έναρξη της ομιλίας. Με την πάροδο της ηλικίας αυτή η υπερδραστηριότητα αυτή εξασθενεί και το άτομο μιλά κανονικά. Εάν όμως δεν εξασθενήσει το άτομο έχει τραυλισμό για  άγνωστο χρονικό διάστημα.

 Γλωσσικοί παράγοντες:

Ο τραυλισμός είναι πιο συχνός στην αρχή της πρότασης και σε μεγάλες προτάσεις, ενώ στις μεμονωμένες λέξεις ή σε λίστες λέξεων είναι λιγότερο συχνός. Επίσης υπάρχει δυσκολία στην μετάβαση του πρώτου φωνήεντος της κάθε λέξης. Στα παιδιά σχολικής ηλικίας ο τραυλισμός είναι πιο  συχνός σε λέξεις λειτουργίας, ενώ στους ενήλικες σε λέξεις περιεχομένου.

Παράγοντες Φύλου:

Ο τραυλισμός παρουσιάζεται πιο συχνά στους άνδρες παρά στις γυναίκες.  Οι άνδρες είναι πιο πιθανόν να αναπτύξουν επίμονο τραυλισμό, ενώ  οι γυναίκες μπορεί να το  ξεπεράσουν χωρίς καμιά παρέμβαση.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες:

Το κοινωνικό άγχος, ή ανασφάλεια, η κοροϊδία από μεγαλύτερα παιδιά, ο εκφοβισμός, η τιμωρία, η συζήτηση του προβλήματος μπροστά στο παιδί είναι μερικοί από τους περιβαλλοντικούς  παράγοντες που επηρεάζουν την ροή της ομιλίας και μπορούν να επηρεάσουν και να επιδεινώσουν την κατάσταση αυτή. Επίσης σημαντικός παράγοντας είναι οι απαιτήσεις που θέτει το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον του παιδιού σε σχέση με τις ικανότητες του. Εάν τα πιο πάνω συνεχίζονται για αρκετό καιρό έχουν μακροχρόνιες συνέπειες πάνω στην αυτοεκτίμηση του παιδιού, στην επίδοση του στο σχολείο και την ικανότητα του για  επικοινωνία με άλλα πρόσωπα.

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι αυτοί που σε μεγάλο βαθμό καθορίζουν κατά πόσο το άτομο με τραυλισμό θα το ξεπεράσει ή όχι.

Αντιμετώπιση

Το πρόβλημα τραυλισμού, αν και ορισμένες φορές δεν μπορεί να θεραπευτεί εντελώς μπορεί σαφώς να βελτιωθεί.

Αξιολόγηση από λογοθεραπευτή

Η αξιολόγηση αυτή αφορά το άτομο συνολικά και όχι μόνο στα λεκτικά χαρακτηριστικά του τραυλισμού και εξαρτάται οπωσδήποτε από τα συναισθήματα του, τις αντιδράσεις του το επικοινωνιακό του περιβάλλον και οπωσδήποτε την ηλικία του.

 
Οι στόχοι της λογοθεραπευτικής αξιολόγησης είναι:

  • Διαχωρισμός των  παιδιών που εμφανίζουν «φυσιολογικές» δυσρυθμίες και αυτών που πραγματικά τραυλίζουν.
  • Αξιολόγηση σοβαρότητας τραυλισμού.
  •  Εκτίμηση της πρόγνωσης, δηλαδή πόσο πιθανό είναι το παιδί να σταματήσει να τραυλίζει χωρίς θεραπευτική παρέμβαση.
  •  Συλλογή δεδομένων για το σχεδιασμό κατάλληλων θεραπευτικών στόχων.

Όταν τα συμπτώματα επιμένουν πάνω από 6 μήνες χρειάζεται θεραπεία που διαρκεί συνήθως 9-12 μήνες και ακολουθεί επαναξιολόγηση. Η θεραπεία (λογοθεραπεία) έχει άριστα αποτελέσματα με επιτυχία 95% και εξαρτάται εκτός των άλλων και από την έγκαιρη διάγνωση.

Αντιμετώπιση από τους γονείς

  • Προσπαθείτε να μη δείχνετε ενοχλημένοι με τον τρόπο που μιλά το παιδί σας.
  • Μη δίνετε σημασία στις επαναλήψεις ή τους μορφασμούς που κάνει και δείξτε του ότι προσέχετε αυτά που λέει και όχι με τον τρόπο που τα λέει.
  • Μην του κάνετε παρατηρήσεις όπως “ηρέμησε” ή “σκέψου πρώτα τι θέλεις να πεις” ή “μίλα πιο αργά”. Αυτές οι παρατηρήσεις δεν διορθώνουν το πρόβλημα. Αντίθετα προκαλούν άγχος στο παιδί και επιτείνουν τον τραυλισμό.
  • Δώστε τον χρόνο στο παιδί να τελειώσει αυτά που λέει και μη το διακόπτετε.
  • Μην του κάνετε συνέχεια ερωτήσεις αλλά σχολιάστε αυτά που λέει, για να καταλάβει ότι ακούσατε με προσοχή αυτά που είπε.
  •  Μιλάτε στο παιδί αργά, καθαρά, με μικρές προτάσεις και με μικρές παύσεις, όχι όμως πολύ αργά για να μην καταλάβει ότι το κάνετε επίτηδες.
  • Μη συμπληρώνετε εσείς, τις λέξεις ή φράσεις που δυσκολεύεται να πει.
  • Μη μιλάτε σε άλλα πρόσωπα για το πρόβλημα του, όταν αυτό είναι παρόν.
  • Χρησιμοποιείτε τον έπαινο, την ενθάρρυνση και κάποιου είδους επιβράβευση για τα μικρά αλλά σημαντικά πράγματα που κάνει. 
  • Σιγουρευτείτε ότι το παιδί ξεκουράζεται αρκετά, και έχει φυσιολογικό ύπνο.
  • Καλό είναι τα παιδί να ασχολείται με κάποιο άθλημα ή να έχει κάποιο hobby.

Αντιμετώπιση στο σχολείο

Από τα αποτελέσματα  ερευνών προκύπτει ότι οι μαθητές που εμφανίζουν τραυλισμό δεν έχουν ιδιαίτερο πρόβλημα στο σχολείο. Οι πιο πολλοί (60%) θέλουν να συμμετέχουν σε όλες τις σχολικές δραστηριότητες συμπεριλαμβανομένων και των σχολικών εορτών ενώ ένας στους τρεις που έχει τραυλισμό δεν θέλει να συμμετέχει.

Στη τάξη οι μισοί περίπου σηκώνουν πάντα το χέρι και υπόλοιποι μισοί μερικές φορές.

Σχεδόν όλοι οι συμμαθητές τους, τους  χαιρετούν, τους μιλούν και θέλουν να παίζουν μαζί τους Το 80% των δασκάλων συμπεριφέρονται σε αυτά τα παιδιά όπως και στα υπόλοιπα, ένα 10 % τα πιέζουν να μιλούν σωστά και το υπόλοιπο 10% τα πιέζουν μερικές φορές.

Βέβαια, χρειάζεται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα από την εκπαιδευτική κοινότητα, τα οποία θα εξασφαλίσουν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη φοίτησή και αποδοχή τους από το σχολικό περιβάλλον.

Ως τέτοια παιδαγωγικά μέτρα μπορούν να αναφερθούν: η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στη σχετική θεματική, η αξιοποίηση κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και εναλλακτικών μεθόδων αξιολόγησης, και η έγκαιρη ενημέρωση των γονέων.

Αυτά τα παιδαγωγικά προγράμματα αποσκοπούν:

  • Στη μείωση του αριθμού των εκπαιδευτικών που πιέζουν τα παιδιά με τραυλισμό για να μιλούν σωστά.
  • Στο να αποφεύγουν να κάνουν παρατηρήσεις ή σχόλια στην τάξη για τα παιδιά αυτά.
  • Εάν χρειαστεί να τους μιλήσουν να το κάνουν ιδιαιτέρως.
  • Στο να  μην παραγκωνίζουν τα παιδιά από τις δραστηριότητες του σχολείου και να μην τους συμπεριφέρονται διαφορετικά από τα άλλα παιδιά.
  • Στο να μην έχουν υπερβολικές απαιτήσεις για συγκεκριμένη επίδοση από αυτά τα παιδιά.
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!