Από Νίκο Περσιάνη παιδίατρο.

Ο όρος Αλλοτριοφαγία αναφέρεται  στην  κατάσταση κατά την οποία το άτομο έχει την ακατάσχετη επιθυμία να γλείφει, να μασάει ή να τρώει οποιαδήποτε ουσίες  που δεν είναι φαγώσιμες, ή τροφές που δεν έχουν καμιά θρεπτική αξία .

Η διαταραχή αυτή είναι γνωστή και με το όνομα Pica και περιλαμβάνεται στη κατηγορία «Άλλες Διαταραχές της Διατροφής» με τον διεθνή κωδικό ICD-10.

Ποια είναι τα πιο συχνά «τρόφιμα αντικείμενα»

Κομμάτια από κόλλες, τσιμπιδάκια μαλλιών, κιμωλία, καμένα κεφάλια σπίρτων, γύψος, σοβάς, άμμος, χώμα, αποτσίγαρα, λάσπη, οδοντόκρεμα, σαπούνι, σκόνη πλυσίματος, παγάκια, κουμπιά, ωμό ρύζι, κόκκοι καφέ, οδοντογλυφίδες, τρίχες υπολείμματα μπογιάς, διάφορα φυτά, λουλούδια  και διάφορα άλλα.

Σε ποια άτομα εμφανίζεται

  • Σε φυσιολογικά παιδιά. Τα μωρά από την ηλικία των 3 μηνών αρχίζουν να βάζουν τα πάντα στο στόμα τους χωρίς να τα καταπίνουν, θέλοντας γνωρίσουν το άμεσο περιβάλλον.  Αρχίζουν με τα χέρια τους που είναι τα πιο προσιτά και στη συνέχεια τα πόδια, τις κουδουνίστρες, τα σεντόνια  τα παιγνίδια και γενικά οτιδήποτε με το οποίο έρχονται σε επαφή.  Αυτό αποτελεί μέρος της φυσιολογικής τους  ανάπτυξης και δεν έχει καμιά σχέση με τη αλλοτριοφαγία. Απλά περνούν το λεγόμενο  «στοματικό» στάδιο της ανάπτυξης. Η κατάσταση αυτή σταματά στην ηλικία των 12-18 μηνών.
  • Σε μικρά παιδιά που ζουν σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα και δεν έχουν την φροντίδα και αγάπη ίσως και την τροφή που χρειάζονται.
  • Σε άτομα με ψυχικές διαταραχές.
  • Σε άτομα που έχουν ελλείψεις στη διατροφή τους, όπως διάφορα μέταλλα ιδίως σίδηρο  και τα άτομα αυτά συνειδητά προσπαθούν να καλύψουν αυτές τις ανάγκες τους.
  • Σε άτομα με αναπτυξιακές διαταραχές όπως είναι ο αυτισμός.
  • Σε άτομα που κάνουν ακραίες δίαιτες.
  • Σε έγκυες γυναίκες, αλλά τα συμπτώματα αυτά υποχωρούν μετά τον τοκετό.

Ποιοι είναι η κίνδυνοι από την αλλοτριοφαγία.

Η αλλοτριοφαγία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές δηλητηριάσεις κυρίως με μόλυβδο και υδράργυρο, διαταραχές στο πεπτικό σύστημα , εντερική απόφραξη, υποσιτισμό ακόμα και οδοντικές κακώσεις.


Αντιμετώπιση

Επειδή η διαταραχή αυτή μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες επιβάλλεται η εξέταση, παρακολούθηση και θεραπεία από γιατρό. Επίσης, επειδή η διαταραχή αυτή συνδέεται με ψυχικές διαταραχές ή και με άλλες τροφικές διαταραχές (νευρική ανορεξία) τα άτομα αυτά χρειάζονται και ψυχολογική υποστήριξη.
Μερικές μελέτες έδειξαν ότι με τη κατάλληλη χορήγηση σιδήρου η αλλοτριοφαγία σταματά, ενώ άλλες αποδίδουν την έλλειψη σιδήρου σαν αποτέλεσμα και όχι σαν το αίτιο της αλλοτριαφαγίας.

Η εξέταση αίματος είναι απαραίτητη για να αποκλεισθεί η σιδηροπενική αναιμία η δηλητηρίαση με βαρέα μέταλλα και για να διαπιστωθεί αν υπάρχει έλλειψη άλλων ουσιών όπως ο ψευδάργυρος και το μαγνήσιο.

Γεωφαγία

Πολλές φορές παιδάκια 1-3 ετών παίζοντας στα χώματα βάζουν στο στόμα τους και κάποτε τα καταπίνουν, διάφορα αντικείμενα και  βρωμιές όπως το χώμα, η λάσπη, η άμμος, οι γόπες, τα  χόρτα, μικρές πέτρες, κόπρανα ζώων και  άλλα αντικείμενα που βρίσκουν στο έδαφος.

Γεωφαγία

Αυτό οφείλεται στο ότι τα παιδιά στην ηλικία αυτή, δεν είναι πνευματικά ανεπτυγμένα και δεν μπορούν να ξεχωρίσουν ουσίες που αποτελούν τροφή η μη τροφή. Εξ άλλου με τον τρόπο αυτό θέλουν να εξερευνήσουν το περιβάλλον.

Αυτή η κατάσταση λέγεται Γεωφαγία και η πρώτη αναφορά ανάγεται στον Ιπποκράτη πριν από 2000 χρόνια,  Αποτελεί  μια πιο ήπια και αθώα μορφή της αλλοτριοφαγίας. Τα συμπτώματα αυτά σταματούν μόνα τους με την πάροδο της ηλικίας, δεν αποκλείεται όμως να συνεχιστεί και να μετατραπεί σε πραγματική αλλοτριοφαγία ιδίως σε παιδιά με πνευματική καθυστέρηση ή ψυχικές διαταραχές όπως είναι ο αυτισμός.

Οι γονείς δεν πρέπει να ανησυχούν όταν τα παιδιά τους παίζοντας βάζουν αυτά τα αντικείμενα στο στόμα, μελέτη μάλιστα που έγινε από το πανεπιστήμιο Cornell έδειξε ότι η γεωφαγία μπορεί να έχει και ευεργετική επίδραση στο στομάχι με το χώμα και τη λάσπη να δρουν σαν προστατευτική ασπίδα έναντι διαφόρων τοξινών και δηλητηρίων.

Τσιμπιδάκια, πέτρες, ξύλα χώμα σε άτομο με Pica