Η ψυχοσωματική υγεία των εφήβων της Κύπρου

Παιδιατρική Εταιρεία Κύπρου > ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ > Η ψυχοσωματική υγεία των εφήβων της Κύπρου

Από Χαράλαμπο Χατζηγεωργίου παιδάιτρο

Η  υγεία των νέων αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο για την κοινωνία μας.

Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει ο ΠΟΥ Παγκόσμιος οργανισμός Υγείας , η υγεία αποτελεί την κινητήρια δύναμη για μια παραγωγική ζωή. Η κακή υγεία θέτει σοβαρούς περιορισμούς στην λειτουργικότητα και στην επίτευξη των στόχων της ζωής των εφήβων μας.

Στην κοινωνία μας σήμερα εμφανίζονται σε μεγάλη συχνότητα προβλήματα όπως  χρόνια κόπωση, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση,  που σε συνδυασμό με κακή φυσική κατάσταση και  ανθυγιεινή διατροφή οδηγούν  σε υποβάθμιση της λειτουργικότητας και της απόδοσης των πολιτών. Στους έφηβους η μεταβατική αυτή περίοδος από την παιδική στην εφηβική και μετά στην ενήλικο ζωή δεν είναι καθόλου εύκολη, με το σύγχρονο τρόπο ζωής και τις απαιτήσεις της κοινωνίας  να οδηγούν σε μια σειρά από δύσκολες καταστάσεις.

Η καλή υγεία των νέων μας , ψυχική-σωματική-συναισθηματική και κοινωνική –αποτελεί προϋπόθεση  για να τα βγάλουν πέρα.

Ποια είναι όμως η υγεία, με την γενικότερη έννοια, των νέων μας?

Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης και το Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο «Υγεία του  Παιδιού» έχει ολοκληρώσει την έρευνα «Υγεία του παιδιού 2009-2010» που κατέγραψε τις διατροφικές συνήθειες, τη συχνότητα της παχυσαρκίας και τις διατροφικές διαταραχές των μαθητών Δημοτικής και Μέσης εκπαίδευσης. Η έρευνα κατέγραψε α) τα σωματομετρικά δεδομένα (βάρος, ύψος, περίμετρος μέσης) και τη συχνότητα της παχυσαρκίας σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του μαθητικού πληθυσμού 6 – 18 χρόνων β) τις διατροφικές συνήθειές τους με τη χρήση τριήμερου ημερολογίου διατροφής και ανάλυσης του διαιτολογίου και γ) τις διατροφικές διαταραχές των εφήβων με τη χρήση των εξειδικευμένων ερωτηματολογίων EAT-26 και EDI-3.

Στον Πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η διαφοροποίηση στα ποσοστά τόσο των υπέρβαρων όσο και των παχύσαρκων παιδιών μέσα σε 10 έτη.

Ομάδα Υπέρβαρα Παιδιά (%) Παχύσαρκα Παιδιά (%)
1999-00 2009-10 1999-00 2009-10
ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΙΔΙΩΝ 16.5 20.1 5.9 8.1
Αγόρια 18.3 21.9 6.4 9.4
Κορίτσια 14.7 18.6 5.5 7.0
Αστικές Περιοχές 16.5 19.8 6.0 7.1
Αγροτικές Περιοχές 16.6 20.6 5.8 10.0
Ηλικίες 6.0-8.9 ετών 14.7 17.6 7.4 10.7
Ηλικίες 9.0-11.9 ετών 17.0 24.7 7.6 9.6
Ηλικίες 12.0-14.9 ετών 19.2 17.2 4.5 5.9
Ηλικίες 15.0-17.9 ετών 15.3 21.4 4.1 5.7

Συνοπτικά τα αποτελέσματα της μελέτης κατέγραψαν:

  • αύξηση της συχνότητας της παχυσαρκίας σε σχέση με τα ποσοστά που κατέγραψε αντίστοιχη έρευνα του Ερευνητικού και Εκπαιδευτικού Ινστιτούτου «Υγεία του Παιδιού» το 2000
  • καμιά βελτίωση των διατροφικών συνηθειών των παιδιών και εφήβων στην Κύπρο σε σχέση με αντίστοιχες έρευνες του 1997 και 2004
  • οι παράγοντες κινδύνου για διατροφικές διαταραχές (επίπεδα αυτοεκτίμησης, αυτοεικόνας, τελειομανούς συμπεριφοράς, φοβιών ωρίμανσης και διαπροσωπικών δυσκολιών) δεν έχουν βελτιωθεί ή έχουν επιδεινωθεί σε σχέση με την αντίστοιχη έρευνα του 2004

Σύμφωνα με τα ερωτηματολόγια από την έρευνα «Υγεία του παιδιού 2009-2010» διαφαίνονται τα ακόλουθα στοιχεία: Για το 2010 το 35.9% των κοριτσιών και το 18.8% των αγοριών είχαν διατροφική διαταραχή, το 29.6% των κοριτσιών και το 7.2% των αγοριών είχαν τάση προς αδυνάτισμα, το 27% των κοριτσιών και το 9.4% των αγοριών είχαν δυσαρέσκεια προς το σώμα τους και το 36.4% των κοριτσιών και το 36.8% των αγοριών είχαν τάση προς βουλιμία.

Μαθητές με βαθμολογία που τους κατατάσσει στην κατηγορία υψηλού κινδύνου

ΚΟΡΙΤΣΙΑ (%) ΑΓΟΡΙΑ (%)
2003 2010 2003 2010
ΕΑΤ-26

Διατροφικές Διαταραχές

34.4 35.9 18.8 18.8
EDI-3

Τάση προς αδυνάτισμα

25 29.6 8.2 7.2
EDI-3

Δυσαρέσκεια προς το σώμα

27.8 27 9.4 9.4
EDI-3

Τάση προς Βουλιμία

35 36.4 27.4 36.8

Ο πίνακας δείχνει ότι διαχρονικά τα ποσοστά μαθητών με βαθμολογία που τους κατατάσσει στην κατηγορία υψηλού κινδύνου παραμένουν πολύ υψηλά.

Η  Διατροφή των εφήβων μας  :

Η διατροφή των παιδιών, εφήβων και ενηλίκων  έχει καταγραφεί και αναλυθεί με πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή από το Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Η ανάλυση του διαιτολογίου, δείχνει ότι τα παιδιά – έφηβοι καταναλώνουν περισσότερο από το συνιστάμενο λίπος, πολλά απλά σάκχαρα, πολύ  αλάτι και δε λαμβάνουν με τη διατροφή αρκετή  βιταμίνη C και Α, σίδηρο, φυτικές ίνες και ω3 λιπαρά οξέα. Δεν τρώνε αρκετό ψάρι, φρούτα,  σαλάτες και λαχανικά αλλά τρώνε πολλά γλυκά, σοκολάτες, πίτσες, αλλαντικά  και σνακς.

Οι ενήλικες λαμβάνουν περισσότερο από το συνιστάμενο λίπος, πολλά απλά σάκχαρα, πολύ αλάτι,  λίγες φυτικές ίνες και λίγα ω3 λιπαρά οξέα. Δηλαδή δεν τρώνε αρκετό ψάρι, φρούτα,  σαλάτες και λαχανικά αλλά τρώνε πολλά κρέατα, αλλαντικά, γλυκά και αλμυρά τρόφιμα.

Η απομάκρυνση από την πατροπαράδοτη μεσογειακή διατροφή είναι μια από τις βασικές αιτίες αύξησης της αρτηριακής πίεσης, του βάρους σώματος, της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων όπως φαίνεται σε πλήθος μελετών που έγιναν.

Στον πίνακα που ακολουθεί  φαίνεται η προσλαμβανόμενη ενέργεια καθώς και τα ποσοστά των μακροθρεπτικών και  μικροθρεπτικών  συστατικών :

Διατροφική Πρόσληψη Ηλικίες 10-12 ετών Ηλικίες 14-15 ετών
1997 2003 2010 1997 2010
Θερμίδες 1695 1757 1824 2008 1915
Ολικό Λίπος (% ενέργειας) 39.2 35.6 36.4 38.4 37.6
Κορεσμένα Λιπαρά (% ενέργειας) 15.7 12.4 11.7 15.2 12.2
Μονοακόρεστα Λιπαρά (% ενέργειας) 15.0 13.7 13.6 15.1 14.0
Πρωτεΐνες (% ενέργειας) 14.0 15.5 16.9 14.4 16.1
Υδατάνθρακες (% ενέργειας) 46.7 48.9 46.7 48.1 46.3
Σίδηρος (mg) 7.9 10.5 11.0 8.8 11.2
Ασβέστιο (mg) 808 852 884 941 900
Νάτριο 1862 2357 2317 1994 2433
Βιταμίνη Α 578 736 889 663 865
Βιταμίνη C 108 87.8 92.4 122.5 99.2

Η πρωτογενής πρόληψη με την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου διαβίωσης πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα στην παιδεία των παιδιών που διαμένουν στην Κύπρο.

Η δευτερογενής  πρόληψη με  έγκαιρη ανίχνευση των παιδιών υψηλού κινδύνου, στο πλαίσιο ενός οργανωμένου προγράμματος πρόληψης των Διατροφικών Διαταραχών  και της Παχυσαρκίας θα έχει θετική επίδραση στην υγεία των εφήβων.

Προγράμματα για καταπολέμηση της παχυσαρκίας, για βελτίωση της διατροφής και

για μείωση της τάσης των διατροφικών διαταραχών μεταξύ των παιδιών και των

εφήβων μας θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διάπλαση

του χαρακτήρα και ο σχηματισμός του σώματος του κάθε ατόμου αρχίζει από πολύ

μικρή ηλικία, προληπτικά προγράμματα πρέπει να υπάρχουν ήδη από το νηπιαγωγείο.

Διότι η κακή διατροφή και η έλλειψη άσκησης έχουν ως επακόλουθο την αύξηση της

παχυσαρκίας, των λιπιδίων και της γλυκόζης στο αίμα. Τελικά οδηγούν σε χρόνια

νοσήματα φθοράς, όπως είναι η αθηροσκλήρωση, ο καρκίνος και ο σακχαρώδης

διαβήτης, τα οποία έχουν τις ρίζες τους στη παιδική ηλικία..

RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook