Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ

Παιδιατρική Εταιρεία Κύπρου > ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ > Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ

Από Χαράλαμπο Χατζηγεωργίου παιδάιτρο

Η Στεφανιαία νόσος της καρδιάς ( ΣΝΚ) ή ισχαιμική καρδιοπάθεια, είναι μια συχνή και σοβαρή πάθηση της καρδιάς.
Οφείλεται σε σκλήρυνση και στένωση των στεφανιαίων αγγείων, τα οποία διοχετεύουν αίμα στον καρδιακό μυ.
Μπορεί να εκδηλωθεί είτε με τη μορφή της στηθάγχης , είτε με τη μορφή εμφράγματος.

Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις η στεφανιαία νόσος προκαλείται από τη σταδιακή δημιουργία της αθηρωματικής πλάκας με την εναπόθεση λιπαρών ουσιών στο εσωτερικό τοίχωμα των στεφανιαίων αγγείων. Η στένωση των στεφανιαίων αρτηριών οφείλεται στην δημιουργίας αυτής της πλάκας μια διεργασίας που ξεκινά από την παιδική ηλικία.
Ενδεικτικά αναφέρω πως από μελέτες στις ΗΠΑ σε παιδιά 10-14 χρονών ( που είχαν σκοτωθεί σε τροχαία δυστυχήματα ) το 40% είχε αθηρωματικά ινίδια στα στεφανιαία αγγεία τους.
Ακόμη σε νεογνά μητέρων που έπασχαν από οικογενή υπερλιπιδαιμία βρέθηκαν αθηρωματικά στίγματα στα στεφανιαία τους αγγεία .
Η πλήρης απόφραξη μιας στεφανιαίας αρτηρίας προκαλεί το έμφραγμα του μυοκαρδίου, που συχνά οδηγεί σε άμεσο θάνατο.

Σήμερα γνωρίζουμε τους πιο σημαντικούς παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου. Οι παράγοντες αυτοί , που ονομάζονται και Παράγοντες Κινδύνου , είναι :

  • Το κάπνισμα
  • Η υπερχοληστερολαιμία, δηλαδή τα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα.
  • Η υπέρταση
  • Ο σακχαρώδης διαβήτης
  • Η καθιστική ζωή

Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα για έμφραγμα του μυοκαρδίου και αιφνίδιο θάνατο.
Η στεφανιαία νόσος είναι 4 φορές πιο συχνή στους καπνιστές 15 τσιγάρων ημερησίως και πάνω απ’ ότι στους μη καπνιστές.

Όσο για τη χοληστερόλη, όσο αυξάνονται τα επίπεδα της στο αίμα τόσο αυξάνει και ο κίνδυνος εμφάνισης ισχαιμικής καρδιοπάθειας. Ο κίνδυνος αυτός είναι 4 φορές μεγαλύτερος στα άτομα που η χοληστερόλη τους στο αίμα ξεπερνάει τα 260 mg/dl σε σχέση με τα άτομα που έχουν χοληστερόλη χαμηλότερη από 200 mg/dl.
Στα παιδιά που μελετήσαμε στα πλαίσια του προγράμματος “Υγεία του Παιδιού ” 45% έχει ολική χοληστερόλη >170 mg/dl τιμή που είναι το ανώτερο αποδεκτό όριο για παιδιά έως 16 χρονών. Ακόμη 15% των παιδιών έχει ολική χοληστερόλη >200 mg/dl τιμή που αποτελεί το ανώτερο αποδεκτό όριο για ενήλικα άτομα .
Το πρόγραμμα εκτελείται εδώ και 5 χρόνια σε παγκύπρια κλίμακα και χρηματοδητείτε από το υπουργείο Υγείας και την Λαϊκή τράπεζα σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας

Σε ότι αφορά την αρτηριακή πίεση , ο κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε άτομα που η συστολική του πίεση είναι πάνω από 16 είναι 2,3 φορές μεγαλύτερος απ’ ότι σε άτομα που έχουν συστολική πίεση χαμηλότερα από 14 .
Στα παιδιά που μελετήσαμε βρήκαμε υψηλότερες τιμές αρτηριακής πίεσης ( τόσο συστολικής όσο και διαστολικής ) στα παιδιά που καταναλώνουν πολύ αλάτι, είναι υπέρβαρα ή έχουν θετικό οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης .
Αυτά τα παιδιά θα πρέπει να προσέξουν γιατί ίσως να είναι οι μελλοντικοί υπερτασικοί .

Ο Σακχαρώδης διαβήτης διπλασιάζει την συχνότητα της ισχαιμικής καρδιοπάθειας .

Τέλος η καθιστική ζωή αποτελεί ένα επιπρόσθετο παράγοντα κινδύνου.
Στα παιδιά ηλικίας 11-12 χρονών στην Κύπρο στην δοκιμασία του παλίνδρομου τρεξίματος αντοχής ( Euro Fit Test ) που είναι δείκτης της καρδιοαναπνευστικής αντοχής των παιδιών,
το 45% των παιδιών βρίσκεται στις χαμηλές και πολύ χαμηλές θέσεις και η κατάσταση θα πρέπει να βελτιωθεί . Αυτά τα παιδιά δεν αθλούνται ικανοποιητικά και αυτό θα έχει αρνητικές συνέπειες στην υγεία τους μακροχρόνια.

Κάθε ένας από τους παράγοντες που αναφέρθηκαν μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση στεφανιαίας νόσου της καρδιάς , όμως ο συνδυασμός δύο ή περισσοτέρων από αυτούς τους παράγοντες είναι πολύ πιο επικίνδυνος .

Σημαντικό ρόλο παίζει η κληρονομικότητα, ενώ οι άνδρες έχουν γενικά μεγαλύτερη προδιάθεση στην εμφάνιση της νόσου και την εκδηλώνουν σε νεαρότερη ηλικία από ότι οι γυναίκες .
Στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση αυξάνει κατά πολύ ο κίνδυνος για στεφανιαία νόσο της καρδιάς .

H πρόληψη της στεφανιαίας νόσου της καρδιάς στηρίζεται στον έλεγχο των παραγόντων που αναφέρθηκαν . Σημαντικό ρόλο παίζει η υγιεινή διατροφή και η άθληση. Όταν η καθημερινή διατροφή βασίζεται κυρίως σε λαχανικά ,φρούτα, δημητριακά, ψάρι , πουλερικά και λιγότερο σε κόκκινο κρέας και γαλακτοκομικά ο κίνδυνος να εμφανίσει ένα άτομο υψηλά επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα μειώνεται κατά πολύ.

Η διατήρηση του φυσιολογικού σωματικού βάρους και η αποφυγή της παχυσαρκίας προστατεύει από την υψηλή χοληστερόλη, την υπέρταση και την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη.
Την ίδια προστατευτική δράση ασκεί και η καθημερινή σωματική άσκηση.
Επίσης η διακοπή του καπνίσματος , ή καλύτερα η εξ αρχής αποφυγή του , παίζει σημαντικό προστατευτικό ρόλο απέναντι στην στεφανιαία νόσο . Για τους γονείς το καλό παράδειγμα με την αποφυγή του καπνίσματος θα βοηθήσει τα νεαρά παιδιά τους να αποφύγουν αυτή την κακή συνήθεια για την οποία δυστυχώς έχουμε παγκόσμια ,αρνητικά ,όμως πρωτεία .

Λόγω της μεγάλης σημασίας της χοληστερόλης, της υπέρτασης και του σακχαρώδη διαβήτη στην εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου , αλλά και άλλων παθήσεων , θεωρείται σήμερα σημαντικό να ελέγχονται αυτοί οι παράγοντες συστηματικά με περιοδικές προληπτικές εξετάσεις. Έτσι μπορούμε να ανακαλύψουμε έγκαιρα αυτούς τους παράγοντες και να τους αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά με την κατάλληλη δίαιτα , άθληση και σε ορισμένες περιπτώσεις με φάρμακα .
Μια τέτοια προσπάθεια προληπτικής ιατρικής για την στεφανιαία νόσο της καρδιάς και άλλα νοσήματα κάνει το πρόγραμμα ” Υγεία του Παιδιού” τα τελευταία 5 χρόνια σε όλη την Κύπρο
σε παιδιά των δημοτικών σχολείων και των γυμνασίων.
Παράδειγμα αποτελεσματικής προληπτικής ιατρικής αποτελεί η Φιλανδία μια χώρα που είχε μεγάλη κατανάλωση κορεσμένου ζωικού λίπους και μεγάλη θνητότητα από στεφανιαία νόσο της καρδιάς . Συγκεκριμένα το 1969 – 70% των θανάτων σε ενήλικες άνδρες 35-69 χρονών στην Νorth Karelia στην Φιλανδία οφείλονταν σε καρδιαγγειακά και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Με σωστή πρόληψη ( σωστή διατροφή , άθληση , έλεγχο παραγόντων κινδύνου) κατάφεραν μέσα σε 26 χρόνια το 1995 να μειώσουν κατά το ήμισυ (50%) τους θανάτους από τα πιο πάνω νοσήματα. Δυστυχώς στην Κύπρο ακολουθούμε αντίστροφη πορεία με παραμερισμό της πατροπαράδοτης Μεσογειακής διατροφής και υιοθέτηση των δυτικών τρόπων διατροφής και διαβίωσης με ακριβό όμως τίμημα όσο αφορά το επίπεδο υγείας μας .

Ο έλεγχος των παραγόντων που αναφέρθηκαν , έχει μεγάλη σημασία όχι μόνο στα άτομα που δεν έχουν αναπτύξει ακόμη την στεφανιαία νόσο αλλά και σε άτομα που ήδη πάσχουν ή που έχουν κάνει χειρουργική επέμβαση ( by pass ).
Ελέγχοντας τους πιο πάνω παράγοντες μειώνουμε την πιθανότητα για επιπλοκές από την νόσο και κυρίως τον κίνδυνο για εκδήλωση ενός νέου εμφράγματος του μυοκαρδίου και σε περίπτωση παρακαμπτηρίου μοσχεύματος (by pass )καθυστερεί η στένωση ή η απόφραξη των μοσχευμάτων.

Αν η LDL-C σε κάποιο που έχει υποστεί έμφραγμα πέσει κάτω από την τιμή των 100mg/dl ο κίνδυνος για 2ο έμφραγμα μειώνεται κατά 50%.

RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook