width="10" Εγγραφείτε   width="10"     Ιστοχάρτης    Ιστοχάρτης     
movie Photo calendar
Συνδέσεις
Σεπ
08

ΕΥΛΟΓΙΑ - SMALLPOX

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Η πρώτη επιδημία ευλογιάς, γνωστή και σαν Variola (από τη λατινική λέξη varus που σημαίνει σημάδι στο δέρμα), που αναφέρεται στη Ιστορία συνέβη το 1350 π. Χ. στην αρχαία Αίγυπτο και στη Ασία. Ο Φαραώ Ραμσής ο πέμπτος πέθανε από ευλογιά τo 1157 π. Χ. Σημάδια ευλογιάς διαπιστώθηκαν στη μούμια του. [1]
 

 

 Η μούμια του Φαραώ Ραμσή Ε΄ με εμφανή σημάδια της   ευλογιάς στο πρόσωπό του.

Στην Ευρώπη έφθασε τον 5o-7o αιώνα μ. Χ., στην Κεντρική Αμερική το 16ο αιώνα και στις αποικίες της Βορείου Αμερικής το 17ο-18ο αιώνα.
Το 16ο αιώνα Ισπανοί στρατιώτες ανάγκασαν εκατομμύρια Αζτέκων (Ινδιάνοι του κεντρικού Μεξικού), να φιλήσουν αναπαράσταση της σταύρωσης του Χριστού στην προσπάθειά τους να τους εκχριστιανίσουν. Το αποτέλεσμα ήταν 2 εκατομμύρια Αζτέκων να πεθάνουν από ευλογιά. 
 
 

 

   Αρχαίο χειρόγραφο που δείχνει Αζτέκους με ευλογιά (16ος   αιώνας).

Το 18ο αιώνα, μόνο στη Ευρώπη πέθαναν πάνω από 60 εκατομμύρια άνθρωποι. Το ένα τρίτο των επιζησάντων έμειναν τυφλοί.
Το γεγονός ότι τα άτομα που επιβίωναν από τη νόσο δεν ξανανοσούσαν, ώθησε μια Βουδίστρια καλογριά στην Κίνα το 1022-1063, να παίρνει ξύσματα από κρούστες ευλογιάς, να τα τοποθετεί σε σκόνη και να τα φυσά στη μύτη υγιών ατόμων (Variolation). [2]
 Αυτή η πρακτική συνεχίστηκε μέχρι το 1800 σε πολλές χώρες της Ασίας. Στη Ευρώπη άρχισε το 1710 και συνεχίστηκε μέχρι την ανακάλυψη του εμβολίου.(3)
Παρ’ όλο που με τη συγκεκριμένη μέθοδο 2-3% των ατόμων αυτών πέθαιναν, η συχνότητα της ευλογιάς ελαττώθηκε κατά 10 φορές. 
 
 

 

 Χορήγηση πρωτόγονου εμβολίου



 

Αρχαία Ινδική φιάλη που περιέχει   ευλογιάς στην Κίνα πριν από 900 χρόνια στοιχεία του πρωτόγονου εμβολίου  (variolation). ευλογιάς (variolation). 
 
 
ΕΜΒΟΛΙΟ (1796-1980)

Το πρώτο εμβόλιο που αναφέρεται στην Ιστορία της Ιατρικής είναι το εμβόλιο εναντίον της ευλογιάς. Το 1796 ο Βρετανός παθολόγος Edward Jenner (1749–1823) παρατήρησε ότι οι γυναίκες που άρμεγαν τις αγελάδες παρουσίαζαν φυσαλίδες στα χέρια τους 
 
 

 

 Cowpox (δαμαλίτιδα).

 

 Πορτρέτο του Edward Jenner. 


 (cowpox-δαμαλίτιδα) και δεν νοσούσαν από ευλογιά. Ο Jenner χρησιμοποίησε το υγρό από τις φυσαλίδες αυτές και εμβολίασε ένα οκτάχρονο αγόρι τον James Phipps. O James, όταν ήρθε σε επαφή με άτομα που έπασχαν από ευλογιά, δε νόσησε. Το πρώτο εμβόλιο ήταν γεγονός. 
   

 

Ιστορική απεικόνιση του πρώτου εμβολιασμού (δαμαλισμός)
κατά της ευλογιάς από τον Edward Jenner, το 1796. 
 
Αξίζει να αναφέρουμε ότι η λέξη vaccine προέρχεται από την Λατινική λέξη vacca που σημαίνει αγελάδα. Αργότερα ο Pasteur χρησιμοποίησε την λέξη vaccine για όλα τα εμβόλια.
 
Η μέθοδος του Jenner άρχισε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα, γύρω στο 1800, και η πρώτη αναφορά της γίνεται το 1802 στα Ιόνια νησιά στο «Κανονισμός του Ιονίου Ιατρικού Κολλεγίου», του πρώτου ιατρικού συλλόγου στην Ελλάδα, όπου στο άρθρο 22 αναφέρεται ο δαμαλισμός σαν ένας από τους τρόπους αντιμετώπισης της ευλογιάς. (4)
Παρ’ όλο που ο Jenner είναι ο πρώτος που εφάρμοσε συστηματικά τον εμβολιασμό εναντίον της ευλογιάς, πρωτοπόροι του εμβολιασμού θεωρούνται οι Έλληνες ιατροί Εμμανουήλ Τιμόνης (1669-1720), (4)από τη Χίο και Ιάκωβος Πυλαρινός (1659-1718),(5) από την Κεφαλονιά. Και οι δύο δημοσίευσαν το 1714 στο Αγγλικό περιοδικό Philosophical Transactions vol. 29, 1714-1716, pg. 72-82, την πρώτη επιστημονική κλινική εφαρμογή του εμβολιασμού, την αποκληθείσα «ευλογιασμός».Ο μεν πρώτος με τον τίτλο «An account or history of the procuring the small-pox by incision or inoculation as it has for some time been practiced at Constantinople», ο δε δεύτερος με τον τίτλο «A new and safe method of procuring the small pox by transplantation». 
 
Το 1715 ο Πυλαρινός δημοσίευσε στη Βενετία, με την έγκριση της Ιεράς Εξετάσης, στη λατινική γλώσσα μία μελέτη του με τον τίτλο «Nova et tuta Variolas Excitandi per Translantationem Methodus; Nuper inventa & in usum tracta: Qua rite per acta immunia in posterum praeservantu ab hujus modi contagio corpora», δηλ. «Νέα και ασφαλής μέθοδος του ερεθίζειν την ευλογιάν δια μετεμφυτεύσεως, νεωστί εφευρεθείσα και εις χρήσιν αχθείσα ήτις ορθώς του λοιπού τα σώματα φυλάσσει απρόσβλητα από τοιαύτης μολύνσεως». 
   

 Οι ιατροί Τιμόνης και Πυλαρινός (1714).

Η μέθοδος αυτή του εμβολιασμού συνίστατο στη λήψη υγρού από φλύκταινες ευλογιάς και τον εγκεντρισμό ή εμφύτευση μετά από σκαριφισμούς στο δέρμα υγιών παιδιών, με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται ελαφρότερη νόσος, να καθίστανται άνοσα και να μην προσβάλλονται πλέον από τη φυσική ευλογιά.
Πρώτη που εισηγήθηκε και εισήγαγε την πρακτική αυτή στη Αγγλία και γενικά στην Ευρώπη ήταν η λαίδη Mary Wortley Montagu ποιήτρια και σύζυγος του Άγγλου 

  

  Πορτρέτο της Lady Mary Wortley Montagu ( 1689- 1762).

πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη (1716-1717), η οποία αφού ενημερώθηκε για τον εμβολιασμό από τον Τιμόνη και εμβολίασε το γιο της, με επιστολές της το 1717 βοήθησε στη δημοσιοποίηση της εφαρμογής του «ευλογιασμού» (εμβολιασμού) στην Αγγλία. Η ίδια είχε πολλά σημάδια στο πρόσωπο και είχε χάσει τον αδελφό της από ευλογιά. 
   

 Ευλογιά.

Η μέθοδος του εμβολιασμού των Τιμόνη και Πυλαρινού διαδόθηκε και εφαρμόστηκε από πολλούς ιατρούς στην Ευρώπη και το 1721 άρχισε η εφαρμογή του στη Βοστόνη από τον ιατρό Zabdiel Boylston. (7) Οι δύο Έλληνες ιατροί αναφέρονται για πολλές δεκαετίες σε συγγράμματα πολλών επιστημόνων ως οι πρωτοπόροι του εμβολιασμού κατά της ευλογιάς. (8)
Σε αντίθεση με τη μέθοδο των Τιμόνη και Πυλαρινού που χρησιμοποιούσαν υγρό από φλύκταινες ευλογιάς (ευλογιασμός), ο Edward Jenner χρησιμοποίησε υγρό από φλύκταινες αγελάδων. Αυτή η μέθοδος αποτέλεσε πρόδρομο του δαμαλισμού, που παρουσιάσθηκε από τον Edward Jenner στο βιβλίο του το 1798. (9)
   

 
 Χαρακτηριστική πινακίδα στο Yorkshire  κατά τη διαρκεια επιδημίας ευλογιάς το 1953.

Η τελευταία επιδημία συνέβη το 1967 με 15 εκατομμύρια ασθενείς και 2 εκατομμύρια θανάτους. Τη χρονιά εκείνη η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας άρχισε παγκόσμια εκστρατεία με σκοπό τον περιορισμό και την εξαλειψη της νόσου.
Η συστηματική χορήγηση του εμβολίου άρχισε στην Αγγλία το 1804, στην Αυστραλία το 1917, ενώ σε παγκόσμια βάση μόλις το 1956. Το εμβόλιο που εγκρίθηκε από τη FDA και χρησιμοποιήθηκε ήταν της εταιρείας Wyeth με το όνομα Dryvax. 
   
Οι μαζικοί εμβολιασμοί ήταν πολύ αποτελεσματικοί και το τελευταίο κρούσμα σημειώθηκε είκοσι χρόνια αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου του 1977 στη Σομαλία, αλλά ο τελευταίος θάνατος συνέβη στις 11 Σεπτεμβρίου του 1978 σε ένα εργαστήριο στο Birmingham λόγω τυχαίας επιμόλυνσης.(10)
 Η χορήγηση του εμβολίου αυτού συνεχίστηκε για άλλα 2 χρόνια και η ιστορία του τελείωσε με την ανακοίνωση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας στη Γενεύη στις 8 Μαΐου του 1980 για την πλήρη εξάλειψη της ευλογιάς σε όλο τον κόσμο. Σήμερα διατηρούνται ιοί ευλογιάς σε δύο εργαστήρια, ένα στο CDC στην Ατλάντα των Η.Π.Α και ένα στο Research Institute for Viral Preparations στο Novosibirsk της Ρωσίας.

[1] Ο βασιλιάς Louis XV της Γαλλίας  και η βασίλισσα  Mary II της Αγγλίας πέθαναν από ευλογιά,, αλλά,  ο Τσάρος Peter II της Ρωσίας , ο Wolfgang Amadeus Mozart, η βασίλισσα  Elizabeth η πρώτη, ο Joseph Stalin και ο Abraham Lincoln, ασθένησαν αλλά επέζησαν.

 [2]Οι αρχαίοι Κινέζοι τοποθετούσαν τη σκόνη σε ασημένιο σωλήνα και τη φυσούσαν στο αριστερό ρουθούνι στις γυναίκες και στο δεξί στους άνδρες

 [3] Μέθοδος του ευλογιασμού υπήρχε στη Κύπρο προτού ακόμα εφαρμοστεί ο δαμαλισμός. Τη μέθοδο αυτή την περιγράφει ο Κύπρος Χρυσάνθης στο βιβλίο του «Δημώδης Ιατρική της Κύπρου - Σύμμεικτα». Κατά τη μέθοδο αυτή, έπαιρναν το παιδί και το κυλούσαν μέσα σε σεντόνι αρρώστου από ελαφρά μορφή ευλογιάς, όπου υπήρχαν ξηρές εφελκίδες. Έτσι το παιδί κολλούσε μια ελαφρά μορφή ευλογιάς, αν και δεν αποκλειόταν και μια βαριά, ή και θανατηφόρα μορφή. Οι αρχαίοι Κύπριοι, ονόμαζαν την ευλογιά, «αμολόητη», «βλογιά» και «λοιμιτζιή».

[4]Το τελευταίο κρούσμα στη Ελλάδα σημειώθηκε το 1951 στις Μάνδρες  της Ελευσίνας.

[5] Ο Τιμόνης σπούδασε Ιατρική στη Πάδοβα της Ιταλίας και της Οξφόρδης και διατέλεσε καθηγητής της ιατροφιλοσοφικής του πανεπιστημίου της Πάδοβας. Αργότερα εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη  όπου διετέλεσε προσωπικός γιατρός του σουλτάνου.

 [6] Ο Πυλαρινός σπούδασε Νομικά και Ιατρική  στη Πάδοβα της Ιταλίας και το 1703 ανακηρύχτηκε διδάκτωρ του πανεπιστημίου της Οξφόρδης και μέλος της Βασιλικής Ιατρικής Εταιρείας του Λονδίνου. Χρημάτισε διαδοχικά  αρχίατρος του διοικητή της Κρήτης Ισμαήλ Πασά, γιατρός του ηγεμόνα της Βλαχίας, αρχίατρος του Μεγάλου Πέτρου της Ρωσίας, γιατρός του στόλου του Μοροζίνη και μετά από πολλές περιπλανήσεις, εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου ασχολήθηκε με τη μελέτη του ευλογιασμού. Η πιο πάνω  εργασία του επανεκδόθηκε το 1718 στη Νυρεμβέργη και το 1721 στην Ολλανδία. Επίσης το 1952 δημοσιεύθηκε σε Ελληνική μετάφραση στα πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών από τους  Κ.Ν. Αλιβιζάτο και Γ.Κ. Πουρναρόπουλο.

 [7] Τα πρώτα στατιστικά στοιχεία από τους εμβολιασμούς στη Βοστόνη το 1721 αναφέρουν ότι οι θάνατοι από ευλογιά ήταν 14% στους μη εμβολιασθέντες και 2% στους εμβολιασθέντες.

 [8] Στην Ιστορία της Ιατρικής του 1782 του Άγγλου William Black, την οποία μετέφρασε στη γαλλική γλώσσα ο Αδαμάντιος Κοραής το 1798, γίνεται αναφορά στη μέθοδο του εμβολιασμού των Τιμόνη και Πυλαρινού καθώς και στις  αντιδράσεις που προκλήθηκαν εναντίον της εφαρμογής του από ιατρούς και θεολόγους.

 [9] An Inquiry into the Causes and Effects of the Variolae Vaccinae, a diseasae discovered in some western counties of England and known by the name of the Cow Pox.

 [10] Στις 11 Αυγούστου 1978 η 40χρονη Janet Parker η οποία ήταν φωτογράφος στο τμήμα Ανατομίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Birmingham, ασθένησε με ευλογιά και απεβίωσε ένα μήνα αργότερα, στις 11 Σεπτεμβρίου. Η Janet εργαζόταν στο εργαστήριο φωτογραφίας της, που βρισκόταν ένα όροφο πιο πάνω από το εργαστήριο μικροβιολογίας όπου διατηρούσαν ιούς της ευλογιάς. Οι δύο όροφοι επικοινωνούσαν με σύστημα αγωγών δια μέσου των οποίων περνούσαν οι γραμμές των τηλεφώνων. Από αυτούς τους αγωγούς μεταδόθηκε ο ιός στη Janet. Το 1977 η WHO απέρριψε την αίτηση του Henry Bedson που ήταν διευθυντής του εργαστηρίου, για τη δημιουργία κέντρου αναφοράς της ευλογιάς. Παρ΄ όλα αυτά ο τελευταίος προχώρησε στη δημιουργία του εργαστηρίου με αποτέλεσμα το θάνατο της Janet. Στις 6 Σεπτεμβρίου, 5 μέρες πριν από το θάνατο της Janet ο καθηγητής Bedson αυτοκτόνησε στη αυλή του σπιτιού του κόβοντας τις αρτηρίες του λαιμού του.

 [1] «The 33rd World Health Assembly declares solemnly that the world and all its peoples have won freedom from smallpox which was the most devastating disease sweeping in epidemic form through many countries since earliest time, leaving death, blindness and disfigurement in its wake…. In so doing, it demonstrates how nations working together in a common cause may further human progress».

 

  Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. Philosophical transactions 1714 29:72-82;
2. Lakhani S. Early clinical pathologists: Edward Jenner (1749–1823) J Clin Pathol. 1992;45:756–758.
3. Moore JC. The History of the Smallpox. London: Longman; 1815.
4. World Health Organization. The Global Eradication of Smallpox: Final Report of the Global Commission for the Certification of Smallpox Eradication. Geneva: World Health Organization; 1980. Global Commission for Certification of Smallpox Eradication.
5. Riedel S (2005). "Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination". Proc (Bayl Univ Med Cent) 18 (1): 21–5.
6. Fenner, Frank (1988) (PDF). Smallpox and Its Eradication (History of International Public Health, No. 6). Geneva: World Health Organization. ISBN 92-4-156110-6. Willis NJ. Edward Jenner and the eradication of smallpox. Scott Med J. 1997; 42:118–121.
7. Stewart AJ, Devlin PM (May 06). "The history of the smallpox vaccine". J. Infect. 52 (5): 329–34.
8. "Montagu, Turkish Embassy Letters".
9. Δημ. Καραμπερόπουλος.Η πρώτη Επιστημονική Εφαρμογή του εμβολιασμού από τους Ελληνες Ιατρούς Εμμ. Τιμόνη και Ιακ. Πυλαρινό (αρχές 18ου αι.) Δελτίο Α' Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών.
10. Χρήστος Μπαρτζόκας, Σπύρος Μαρκέτος. «Emmanouel Timonis, Jakovos Pylarinos and smallpox inoculation», Journal of Medical Biography, τόμ.5, 1997, σελ. 122-123.
11. Ασημούλα Κοτέλη. Ευλογιά: Μια πανάρχαια νόσος.
12. Κύπρος Χρυσάνθης. «Δημώδης Ιατρική της Κύπρου-Σύμμεικτα». 

Kατηγορίες Εμβολίων
Σχήμα εμβολιασμών (2)
Εμβόλια και Εγκυμοσύνη (1)
Εμβόλια και θηλασμός (1)
Εμβόλια και ταξιδιώτες (1)
Σύντομη Ιστορία των εμβολίων (3)
Νέα δεδομένα (7)
Γενικά (4)
     
  © 2012 Παιδιατρική Εταιρεία Κύπρου
width="250"